Ilse Aben

beeld1_ilse-aben-70
beeld1_ilse-abenbeeld1_ilse-aben
Uiteenrafeling zonlicht met SRON’s vinding voor Tropomi

Turend door zijn telescoop, realiseerde Hollandse Meester Christiaan Huygens (1629-1695) zich dat de ‘oren’ van Saturnus in feite ringen waren. Hij ontdekte Titan, de grootste maan die rond de planeet Saturnus draait. Huygens publiceerde ook over de golfbeweging van licht. Van die eigenschap maakt de nieuwe ‘Hollandse Meester’ Ilse Aben slim gebruik. Ze is als co-principal investigator voor de Stichting Ruimte Onderzoek Nederland (SRON) betrokken bij het Tropomi-project.

“Samen met het KNMI vormen we het wetenschappelijk team achter Tropomi”, vertelt Ilse Aben. Vanaf het eerste uur was ze betrokken bij de ontwikkeling van het instrument dat een scala aan gassen in de atmosfeer detecteert.


Luchtvervuiling

Zowel SRON als het KNMI doet onderzoek naar luchtvervuiling, maar de twee instituten richten zich op verschillende gassen in de atmosfeer. “Bij SRON zijn we vooral geïnteresseerd in methaan, een sterk broeikasgas, en in koolmonoxide, een luchtvervuiler.” Collega-onderzoekers van het KNMI houden zich vooral bezig met ozon en stikstofdioxide in de dampkring.

SRON ontwikkelde en vervaardigde samen met TNO een belangrijk onderdeel voor Tropomi, de verzonken tralie voor de infraroodmodule van het instrument. “Het is een speciaal soort prisma dat door middel van een lijnenpatroon aan de binnenzijde het licht uiteenrafelt in kleuren, zodat je een spectrum krijgt. Hoe groter het tralie ten opzichte van de golflengte, hoe beter de kleurscheiding.” Tropomi’s spectrometer analyseert vervolgens nauwkeurig welke atmosferische gassen in welke mate voorkomen.

beeld2_ilse-abenGolfbeweging

Elk gas absorbeert licht van een specifieke golflengte en laat daarmee een karakteristieke ‘vingerafdruk’ achter in het kleurenspectrum. De stoffen waar Aben in geïnteresseerd is, methaan en koolmonoxide, zijn met een traditioneel prisma niet te vangen. De verzonken tralie kan ze wel zichtbaar maken. De meetgegevens die Tropomi levert, zijn zelfs zo gedetailleerd dat onderzoekers de luchtkwaliteit op stadsniveau in kaart kunnen brengen.

De verzonken tralie maakt slim gebruik van de golfeigenschappen van licht, een theorie waar Christiaan Huygens in 1680 al over publiceerde met zijn Traité de la Lumière (Verhandeling over licht). Aben wil, als nieuwe ‘Hollandse Meester’, zijn pionierswerk met verve voortzetten. Ze is ervan overtuigd dat Tropomi, mede dankzij innovatieve vindingen, tot nieuwe wetenschappelijke ontdekkingen zal leiden.

Uitstoot

De Tropomi-gegevens zullen helpen om openstaande vragen op het gebied van klimaatonderzoek te beantwoorden, verwacht Aben. “We weten bijvoorbeeld dat landbouw en veeteelt methaan uitstoten en dat het gas vrijkomt bij de winning van fossiele brandstoffen. Waar we nog weinig van weten, is de verdeling van de uitstoot wereldwijd. We hopen met Tropomi meer zicht te krijgen op hoe de uitstoot van dit broeikasgas varieert in de tijd. Zulke informatie is essentieel voor de ontwikkeling van meer betrouwbare klimaatmodellen.”

 

  • Share this:
 

Tropomi tijdlijn